دانشجویان

توانایی نقشه کشی صنعتی عمومی

1- 2 وسایل و ابزار نقشه کشی

از جمله وسايلي كه در نقشه كشي استفاده مي شود عبارتنداز :

1) تخته رسم

یکی از ضروری ترین ابزار برای آموزش های فنی که از آن برای ترسیم نقشه ومواردی که نیاز به ترسیم خطوط دقیق ومنظم دارد استفاده می شود جنس آن از چوب و یا سایر مواد پلکسی گلاس وابعاد آن 15 × 450 × 600 می باشد .

2) خط کش تی

برای ترسیم خطوط افقی از خط کش تی استفاده می شود وجنس آن از چوب و مواد پلکسی گلاس می باشد

3) گونیا

برای ترسیم خطوط قائم و مایل با زوایای مشخص ( 60 درجه و30 درجه ) وغیر مشخص به کمک خط کش تی مورد استفاده قرار می گیرد و از دو نوع گونیا یکی گونیای متساوی سا قین ( 45 درجه ) و دیگری گونیای 30 درجه یا 60 درجه استفاده می شود

4) پر گار

از این وسیله برای انتقال اندازه و یا ترسیم دایره یا قوسهایی از دایره استفاده می کنند

5) مداد

براي ترسیم خطوط مستقیم و منحنی در قالب حروف اعداد علایم و اشکال از مداد استفاده می شود

انواع مداد ها : 1 - مداد پررنگ با حرف B 2 – مداد کم رنگ با حرف H 3 - مداد متوسط با حرف F یا HB

نكته : اعداد بکار رفته نشان دهنده درجه پررنگی وکم رنگی مداد ها می باشد.

6) پاک کن – سنباده – نوار چسب :

هنگام استفاده از پاک کن نباید هیچ اثری از اشتباه با قی بماند زیرا باعث سیاه شدن نقشه میشود .

7) شابلن :

شابلن های نقشه کشی از جمله وسایلی هستند که برای تسریع و تسهیل در ترسیم نقشه های مهندسی از آنها استفاده می شود.

8) اشل واتود ونقاله و انواع برگرداننده از جمله دیگر وسایل نقشه کشی هستند .

2- 2 کاغذ های استاندارد نقشه کشی وانواع آن

به منظور ترسیم خطوط علایم نشانه ها و نوشتن حروف واعداد از کاغذ استفاده می شود

· انواع کاغذ ها

a) کاغذ سفید : برای تهیه نقشه از قطعات صنعتی به صورت طرح دستی از کا غذ سفید استفاده می شود و نباید منعکس کننده نور باشند

b) کاغذ کالک : نوعی کاغذ شفاف می باشد که برای مرکب کاری مورد استفاده قرار می گیرد

c) کاغذ پوستی : نوعی کاغذ نیمه شفاف و ارزان قیمت است که تمامی طرح ها اسکچ ها و نقشه های مقدماتی بر روی آن ترسیم می شود.

d) کاغذ شطرنجی : برای تهیه نقشه های دستی دیاگرام نمودار و نظایر آن بکار می رود

e) کاغذ میلی متری : نوعی کاغذ غیر شفاف است که آن را با استفاده از تعدادی خطوط افقی و عمودی به صورت یک میلی متری تقسیم بندی کرده اند موارد استفاده آن مانند کاغذ شطرنجی است .

3- 2 خطوط و کاربرد آن

استفاده از خطوط مختلف با ضخامت هاي متفاوت علاوه بر زیبایی نقشه باعث فهم بیشتر نقشه می شود بنابراین خطوط را در نقشه کشی به صورت استاندارد نام گذاری نموده و با ضخامت های مختلف به کار می برند

· معرفي حروف و اعداد

براي نشان دادن ابعاد جسم و كاري كه روي تصاوير صورت گرفته است از اعداد و حروف و علايم استفاده مي كنند .

مشخصات اعداد ، حروف و علايم علايم نقشه كشي صنعتي مطابق استاندارد استفاده مي شوند تا علاوه بر زيبايي و يكنواختي ، فهم نقشه را آسان نمايد . اعداد و حروف بصورت قائم (90 ) و مايل ( 75 ) بر روي نقشه نوشته مي شود.

رديف ارتفاع استاندارد شده اعداد بدين قرار است : ( mm 20 - 14 - 10 – 7 – 5 – 5/3 - 5/2)

( نسبت بين رديف استاندارد شده اعداد وجود دارد )

جدول زير مشخصات اعداد و حروف پيشنهادي در نقشه هاي صنعتي روي كاغذ A4 ، A3 و A2

دراین جدول نام خطوط ، کاربرد و ضخامت آنها معرفی شده است .

4- 2 ترسيمات هندسي

1 – 4– 2 اجزاي ترسيمات هندسي

الف - نقطه : كوچكترين جزئ هندسي را كه از برخورد دو خط بوجود مي آيد نقطه مي گويند.

ب - خط : از تجمع پي در پي بي نهايت نقطه خط بوجود مي آيد يا از برخورد دو صفحه خط بوجود مي آيد . در صورتي كه ابتدا و انتهاي خط محدود باشد به آن پاره خط مي گويند.

2-4– 2 تر سيم عمود منصف پاره خط

براي ترسيم عمود منصف پاره خط، دهانه پرگار را به اندازه دلخواه ( بيش از نصف طول خط ) باز مي كنيم . پايه آنرا روي يكي از دو راس خط قرار داده دو قوس يكي در بالا و ديگري در زير خط رسم مي كنيم . اين عمل را بدون اينكه دهانه پرگار را تغيير دهيم نسبت به راس ديگر خط انجام مي دهيم تا دو قوس هم ديگر را در نقاط S و V قطع كنند . خط VS عمود منصف پاره خط AB خواهد بود.

3 - 4 – 2 ترسيم نيمساز زاويه

زاويه XOY را در نظر مي گيريم پايه پرگار را روي نقطه O قرار داده با شعاع دلخواه قوسي رسم مي كنيم تا اضلاع زاويه را در نقاط M و N قطع كنند . حال پايه پرگار را يك بار در نقطه M و بار ديگر در نقطه N قرار داده دو قوس با شعاع مساوي به نحوي رسم مي كنيم كه همديگر را در نقطه S قطع كنند. خط OS نيم ساز زاويه مورد نظر خواهد بود.

4 –4 – 2 ترسيم مثلث با داشتن سه ضلع

فرض كنيم هدف ترسيم مثلثي است كه طول اضلاع آن به ترتيب 60 ، 50 و 30 ميلي متر است .

در اين صورت ، خطي به طول 60 ميلي متر ترسيم نموده دهانه پرگار را به اندازه طول يكي از اضلاع باز مي كنيم و دهانه پرگار را روي يكي از دو سر مرسوم قرار داده قوسي ترسيم مي نمائيم . حال دهانه پرگار را به اندازه طول دومين ضلع باز نموده پايه آن را روي سر ديگر خط اول قرار داده قوسي ترسيم مي كنيم تا دو قوس همديگر را در نقطه K قطع كنند. با وصل كردن نقاط به هم ، مثلث مورد نظر خواهد شد.

5 – 4 – 2 تقسيم پاره خط به قسمت هاي مساوي ( براي نمونه هفت قسمت )

1) پاره خط مورد نظر را با طول معلوم ترسيم مي نمائيم و راس هاي با حروف A و B مشخص مي كنيم

2) از يكي از دو نقطه A يا B خط كمكي با طول و زاويه دلخواه ترسيم مي كنيم.

3) خط كمكي را با استفاده از پرگار كه دهانه آن را به دلخواه باز كرده ايم به هفت قسمت مساوي جدا مي كنيم .

4) از آخرين تقسيم ، خطي به سر ديگر پاره خط وصل مي كنيم .

5) حال از ساير نقاط روي خط كمكي ، خطوطي به موازات خط رويي رسم مي كنيم

بدين ترتيب خط AB به هفت قسمت مساوي تقسيم خواهد شد.

5 – 2 ترسيم تصاوير از قطعات و آشنايي با احجام ساده هندسي

مقدمه : رسم فني دقيق ترين روش ضبط و مبادله ايده هاي فني در صنعت بوده به طوري كه بدون آن امكان انتقال اين ايده ها غير ممكن است . رسم فني مجموعه اي قواعد است كه به كمك آن مي توان به روابط اصولي بين ابعاد قطعات صنعتي و حزئيات آن پي برد . درحقيقت بويسله اين قواعد است كه مي توان تصاوير دقيق و صحيح قطعات صنعتي را ترسيم و امكان ساخت و توليد را ميسر نمود.

1 – 5- 2 صفحه تصوير

براي نمايش يك جسم احتياج به سطحي داريم كه به آن صفحه تصوير مي گوئيم و آن سطحي است مستوي ، هموار و بدون پستي و بلندي كه از لحاظ هندسي طول و عرض محدودي ندارد و به عبارت ديگر صفحه سطي است نامحدود .چون نمايش سطح نامحدود براي ما امكان پذير ندارد هميشه قسمت محدودي از آن را در نظر مي گيريم كه در دسترس مي باشد.

2 – 5 – 2 تصوير خط روي صفحه تصوير

با توجه به اينكه تصوير هر خط مستقيمي خطي است مستقيم بنابر اين براي پيدا كردن تصوير يك پاره خط روي صفحه كافي است تصاوير دو نقطه A و B را روي صفحه پيدا كرده به هم وصل نمائيم.

3– 5 – 2 تصوير يك نقطه روي صفحه

منبع نور يا ناظر S و صفحه مانند P و نقطه A را بين ناظر و صفحه تصوير قرار دارد در نظر بگيريد تصوير نقطه A به وسيله شعاع مصور SA روي صفحه P ايجاد مي شود ، a محل برخورد اين شعاع با صفحه P را تصوير نقطه A گويند.

نكته : بايد توجه داشت كه موقعيت خط نسبت به صفحه مي تواند حالتهاي مختلفي داشته باشد ، به اين منظور اندازه تصوير نسبت به اندازه خط نيز حالتهاي گوناگون خواهد داشت .

A) خط با صفحه تصوير موازي است : اندازه تصوير يك خط به اندازه خود خط است و اين هنگامي است كه خط با صفحه موازي است

B) خط با صفحه تصوير موازي نيست : هر گاه خطي موازي صفحه تصوير نباشد تصوير آن كوچكتر از خود خط خواهد بود .

C) خط بر صفحه تصوير عمود است : پاره خط AB بر صفحه تصوير عمود است در اين حالت تصوير خط به صورت يك نقطه است.

4 – 5 – 2 تصوير سطح روي صفحه تصوير

با توجه به موقعيت يك سطح نسبت به صفحه تصوير تصاوير مختلفي از سطوح حاصل مي شود كه هر يك از آنها را شرح خواهيم داد در اين جا نيز از خاصيت موازي بودن و عمود بودن سطوح استفاده مي كنيم

A) سطح موازي صفحه تصوير است : بديهي است اندازه تصوير سطحي كه با صفحه تصوير موازي است با اندازه واقعي همان سطح برابر است

B) سطح موازي صفحه تصوير نيست : سطحي كه موازي با صفحه تصوير نيست اندازه تصوير آن كوچكتر از اندازه واقعي آن مي باشد

C) سطح عمود صفحه تصوير است : سطح ABCD عمود بر صفحه تصوير P است در چنين حالت تصوير سطح همواره يك خط است.

5 – 5 – 2 تصوير جسم يا حجم روي صفحه تصوير

حجم مكعب مستطيل شكل با صفحه تصوير را در نظر مي گيريم صفحه ABCD و EFGH از مكعب با صفحه تصوير موازي هستند از اين رو تصوير جسم ، سطح مطابق شكل حواهد بود

6 – 5 -2 احجام ساده هندسي